Spis treści

 

3. 2. Harcerskie drużyny łączności w latach powojennych.

Po zakończeniu działań wojennych na terenie Pomorza i Kujaw powstają komendy hufców, a głównym ośrodkiem kierującym ich pracami staje się Komenda Chorągwi ZHP w Bydgoszczy. Pierwsze tygodnie i miesiące pracy harcerskiej w wyzwolonej Polsce cechowały się niezmiernie dużą aktywnością młodzieży i instruktorów, których pragnieniem było szybkie nadrobienie straconych lat okupacji.

W Bydgoszczy powstają drużyny o specjalności łącznościowej: 32 BDH „Radiowa” w Domu Harcerza przy ul. Libelta 8, która została zatwierdzona rozkazem Komendy Chorągwi nr 6/46 z dnia 5. 06. 1946 roku. Kolejna drużyna łączności przy 6 Szczepie zatwierdzona zostaje rozkazem Komendy Chorągwi nr 10/46 z dnia 05.10. 1946 rok.17

Inną formą szkolenia i informacji o pracy harcerstwa były audycje radiowe nadawane raz w tygodniu przez rozgłośnię Polskiego Radia w Bydgoszczy. Audycjami kierował phm. Apanasiewicz. Tego typu audycje harcerskie nadawano również z Torunia.18

W pierwszych latach powojennych na czele drużyn stawali instruktorzy o różnych orienta-cjach politycznych. Spory o kształt ideowy Związku Harcerstwa Polskiego były przyczyną ostrej walki politycznej. Działania te doprowadziły do zawieszenia działania związku jako samodzielnej organizacji, a w jej miejsce powstała Harcerska Służba Polsce w szkołach podstawowych, na wzór organizacji pionierskiej. Na terenie szkół średnich wiodącą organizacją młodzieżową stał się Związek Młodzieży Polskiej. Młodzież harcerska została włączona do ZMP w 1951 r.

Dynamiczny rozwój harcerstwa datuje się dopiero od 1957 roku, kiedy to nastąpiła liberalizacja przepisów państwowych. Odnowione porozumienie ZHP z reaktywowanym Polskim Związkiem Krótkofalowców pozwoliło w późniejszych latach tworzyć harcerskie drużyny i kluby łączności radiowej.

Z inicjatywy dh phm. Henryka Gotowalskiego, przy wydatnej pomocy Komendanta Hufca dh hm. Edwarda Kozilczaka, na pierwszej zbiórce organizacyjnej 18 lutego 1970 roku powołano Harcerski Klub Łączności. Uczestnikami spotkania byli dh dh Henryk Gotowalski, Jerzy Ciemny, Eugeniusz Chybicki, Grażyna Owedyk, Zbigniew Przybylski, Andrzej Owsiany,

Roman Gotowalski oraz Stanisław Fiołek SP 2 BJD. HKŁ otrzymał znak nasłuchowy SP 2-6364/Z i rozpoczął pracę przy Komendzie Hufca ZHP Inowrocław-miasto.19

Zdjęcie nr 3. Dh phm. Henryk Gotowalski podczas nasłuchu SP 2-7063.

Zdjęcie nr 4. Szkolenie nasłuchowe dh Jurka Ciemnego prowadzi dh hm. Henryk Gotowalski.

Intensywne szkolenie zaowocowało wydaniem w dniu 20 października 1970 roku pierwszych licencji nasłuchowych dla druhów:

  • hm. Jerzego Ciemnego - SP 2-7354,

  • phm. Eugeniusza Chybickiego - SP 2-7356,

  • pwd. Zbigniewa Przybylskiego - SP 2-7363,

  • pwd. Grażyny Owedyk - SP 2-7459.20

Zdjęcie nr 5. Pokaz pracy na radiostacji RBM-1 dh Jerzego Ciemnego SP 2 JVW.

Aktywna działalność szkoleniowa prowadzona w klubie nasłuchowym SP 2-6364/Z przyczyniła się do otrzymania licencji nadawczej SP 2 ZCH, a klub przyjął nazwę „Ferryt”. Przygotowanie do udziału w zawodach Amatorskiej Radiolokacji Sportowej prowadził dh hm. Jerzy Ciemny. Nauka telegrafii i obsługi urządzeń nadawczo-odbiorczych prowadzona była przez dh hm. Eugeniusza Chybickiego.

Zdjęcie nr 6. Dh dh Ciemny i Chybicki prowadzą zajęcia w klubie.

Wśród drużyn harcerskich rosło zainteresowanie łącznością i krótkofalarstwem. Pojawiają się nowe drużyny i kluby łączności. Na terenie Chorągwi Bydgoskiej utworzono następujące HKŁ:

  • SP 2 ZAO „Pająk” przy 7 Szczepie ZHP w Technikum Kolejowym ul. Kopernika 1 w Bydgoszczy,

  • SP 2 ZBE „Kopernik” w toruńskim Harcerskim Ośrodku Łączności ul. Wielkie Garbary 9,

  • SP 2 ZBS przy Technikum Samochodowym w Toruniu ul. Św. Józefa 23/35,

  • SP 2 ZCH przy KH ZHP w Inowrocławiu ul. Solankowa 23,

  • SP 2 ZCI przy Ośrodku Łączności ZHP w Bydgoszczy ul. Libelta 8,

  • SP 2 ZDX Kujawski Klub Krótkofalowców ZHP przy Technikum Mechanicznym we Włocławku ul. Łęska,

  • SP 2 ZDY przy Liceum Ogólnokształcącym w Chełmży ul. Nowotki 23,

  • SP 2 ZDZ przy Zespole Szkół Zawodowych w Brodnicy ul. Mazurska 28,

  • SP 2 ZFI „Elektron” przy Liceum Ogólnokształcącym w Nakle n/Notecią ul. Gimnazjalna 3,

  • SP 2 ZFO przy Szkole Podstawowej nr 4 w Toruniu ul. Rydygiera 12,21

  • SP 2 ZFW przy Zespole Szkół Mechanicznych w Żninie.

Inspektorat Łączności przy Komendzie Chorągwi w Bydgoszczy wielokrotnie w czasie Harcerskich Akcji Letnich oraz w okresie ferii zimowych organizował obozy i zimowiska szkoleniowe dla łącznościowców. Przykładem może być obóz harcerski w HOW Funka w 1973 roku, gdzie przebywała młodzież z całego województwa bydgoskiego. W zajęciach uczestniczyli krótkofalowcy i zainteresowani łącznością. Celem obozu było podnoszenie kwalifikacji i zdobywanie kolejnych doświadczeń. Obóz zorganizowano przy wydatnej pomocy Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Polskiego Związku Krótkofalowców oraz Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy.22

W czasie obozów i zimowisk łącznie ze szkoleniem specjalistycznym odbywały się kursy drużynowych drużyn starszoharcerskich pozwalające zamknąć próbę na stopień przewodnika.

Do głównych zadań jakie stawiali sobie organizatorzy należały:

  1. Wyposażenie w podstawowe umiejętności kierowania drużyną.

  2. Dostarczenie szczegółowej wiedzy o systemie metodycznym pionu starszoharcerskiego.

  3. Kształcenie oczekiwanych przez organizację postaw instruktorskich.

  4. Pobudzenie uczestników do samokształcenia, rozwoju zainteresowań i pracy nad sobą.

  5. Rozbudzenie poczucia więzi emocjonalnej ze Związkiem.

  6. Stworzenie okazji do pełnego autentycznego udziału w kulturze, życia w grupie z aspirac-jami na grono przyjaciół.

  7. Zapoznanie ze sposobami działania drużyn i klubów łączności, możliwość uzyskania uprawnień państwowych do pracy radiowej.

  8. Czynny wypoczynek.23

Związek Harcerstwa Polskiego dbał o to by przyszłą kadrę instruktorską szkolić jak najlepiej. Starano się zawsze łączyć zabawę ze zdobywaniem określonych umiejętności. Harcerstwo i krótkofalarstwo wzrastały razem, ponieważ ponad 60 % polskich krótkofalowców to czynni lub byli harcerze i instruktorzy ZHP.24

W nocy z 12-13 grudnia 1981 roku ukonstytuowała się Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, która wprowadziła stan wojenny na obszarze całego kraju. Nadajniki i wszystkie urządzenia nadawczo-odbiorcze zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych zostały przekazane w depozyt. Dla „SP” ogłoszono QRT (ciszę radiową), aż do odwołania.

Mimo zakazu pracy na pasmach, życie w drużynach i klubach łączności nadal trwało. 30-31.10.1982 roku odbył się w Oleśnicy II Zlot Łączności ZHP. Spotkali się na nim instruktorzy łącznościowcy z całego kraju, a region Pomorza i Kujaw reprezentowali członkowie klubów: SP 2 ZCH, SP 2 ZBE, SP 2 ZFO. Po upływie piętnastu miesięcy stan wojenny został odwołany. Na pasma amatorskie powróciły ponownie stacje polskie, w tym harcerskie.

Systematyczna działalność w kierunku szkolenia kadr instruktorskich pozwalała na przeprowadzanie kolejnych obozów i zimowisk szkoleniowych, które odbywały się między innymi w roku: 1983 - Pólko; 1984 - Gródek Krajeński; 1985 - Drążno; 1986 - Pólko; 1987 - Pólko; 1988 - Grunwald; 1989 - Wdzydze Kiszewskie.

Uroczyście obchodzono 70-lecie harcerstwa bydgoskiego oraz 40-lecie Ośrodka Łączności Komendy Hufca ZHP w Bydgoszczy podczas VIII Chorągwianych Zawodów Łączności, które odbyły się w ośrodku wodnym w Funce w dniach 06-10.05. 1987 roku. Na tą okoliczność wydano pamiątkową kartę QSL.

Zdjęcie nr 7. Karta QSL upamiętniająca 70-lecie harcerstwa bydgoskiego i 40-lecie Ośrodka Łączności KH ZHP Bydgoszcz.

Jednym z najciekawszych obozów był zorganizowany w terminie od 08.07- 24.07.1988 roku obóz w ramach Zlotu Związku Harcerstwa Polskiego „Grunwald 88”. Na wspólnym zgrupowaniu obozów „Radwan” uczestniczyły chorągwie: bydgoska , płocka, toruńska i włocławska. Obóz ten należał do największych w powojennej historii ZHP. Uczestniczyło w nim około 700 drużyn z całego kraju, udział brało prawie 20 tys. zuchów, harcerzy i instruktorów Związku. Zlot ten był okazją do uczczenia 70-lecia ZHP oraz okazją do zapre-zentowania dokonań harcerstwa. W dniach 20-21 lipca na polach Grunwaldu spotkali się wszyscy uczestnicy Zlotu. Komendantem zgrupowania była dh Krystyna Sośnicka, obowiązki szefa łączności pełnił dh hm. Jan Drzewiecki SP 2 DJG. Zgrupowania nr 1 „Radwan” otrzymało kryptonim „Agrest”. Przedstawiciele HKŁ uczestniczący w Zlocie na Warmii i Mazurach pracowali pod znakami klubowymi.25

Drużyny i kluby łączności przez cały okres swojej działalności borykały się z bazą sprzętową. Sprzęt i wyposażenie techniczne pozyskiwane było w głównej mierze z jednostek wojskowych. Dzięki wypróbowanemu sprzymierzeńcowi wiele imprez udało się zabezpieczyć w łączność. Z bardzo przychylnym odzewem spotkały się pisma Inspektora Łączności do zakładów produkujących części i podzespoły elektroniczne. Z inicjatywy Rady Szczepu przy Zespole Szkół Elektrycznych i HKŁ SP 2 ZDX we Włocławku, udało się pozyskać blisko czterysta kilogramów części od różnych zakładów. Na słowa uznania zasługuje Centralna Składnica Części Elektronicznych z Warszawy, która własnym transportem dostarczyła dwie duże skrzynie elementów elektronicznych, tak bardzo ważne w majsterkowaniu.

Cenne doświadczenia zdobywane przez harcerki i harcerzy podczas pracy i zabawy w drużynach i klubach łączności owocowały dobrymi ocenami zdobywanymi w szkole. Wielu z nich pozostało wiernymi swojej pasji i do dnia dzisiejszego uczestniczy w pracach Związku Harcerstwa Polskiego oraz kontynuuje pracę na amatorskich pasmach fal krótkich i ultrakrótkich.