Spis treści

Harcerstwo na Pomorzu i Kujawach ma taki sam rodowód jak całe harcerstwo polskie. Podstawą jego narodzin były założenia metody pracy wychowawczej z młodzieżą wypra-cowane przez gen. Roberta Baden-Powella.

Dla niniejszego opracowania istotne jest wskazanie obszaru, który był terenem działania harcerstwa na Pomorzu i Kujawach. Obszar ten zawierał się w granicach Wielkiego Pomorza, ustalonych w 1938 roku. W jego skład wchodziły: Pomorze (bez Gdańska) wraz z ziemią chełmińsko-michałowską, Kujawy wschodnie z ziemią dobrzyńską (powiaty: lipnowski, nieszawski, rypiński, włocławski) oraz Kujawy zachodnie z częścią Pałuk i należącej do Polski Krajny (powiaty: bydgoski, inowrocławski, szubiński i wyrzyski). W pracy uwzględniono również powiaty: mogileński, żniński. Szczególne miejsce zajmował Toruń jako siedziba władz administracyjnych, społecznych i kulturalnych o zasięgu wojewódzkim.1

1 J. Jankowski, Harcerstwo Pomorza Gdańskiego i Kujaw 1911-1945, Toruń 1988, s. 7-11.

Po zakończeniu II wojny światowej odradzające się harcerstwo Pomorza i Kujaw ograniczyło swój teren działania do nowo powołanego do życia województwa bydgoskiego. W Bydgoszczy utworzono Komendę Pomorskiej Chorągwi. W miastach powiatowych tworzono Komendy Hufców, do najbardziej aktywnych należały hufce: toruński, włocławski, inowrocławski, żniński, szubiński, wyrzyski, brodnicki, chojnicki, tucholski, grudziądzki.1 Chorągiew Pomorska z siedzibą w Bydgoszczy w 1973 roku w wyniku zmian adminis-tracyjnych została przekształcona w Chorągiew Bydgoską, a nowo utworzone województwa toruńskie i włocławskie powołały do życia własne chorągwie. W wyniku zmian gospodarczych lat dziewięćdziesiątych, 16 grudnia 1995 roku na Zjeździe sprawozdawczo-wyborczym połączono Chorągwie Bydgoską, Toruńską i Włocławską w jedną Chorągiew Kujawsko-Pomorską.

Rozwój techniki spowodował, że w zajęciach z harcerzami zaczęto wykorzystywać fale
elektromagnetyczne. Duma ze zbudowanych własnoręcznie urządzeń nadawczo-odbiorczych
poszerzała grono sympatyków krótkofalarstwa wśród harcerzy. Pojawiły się pierwsze drużyny
i kluby łączności. Propagowane przez krótkofalarstwo ideały pokrywały się z założeniami
wychowawczymi w ZHP. Idea braterstwa oraz humanizmu łącząca krótkofalowców bardzo często niosła ze sobą bezinteresowną pomoc w niebezpieczeństwie, pozyskiwano leki ze
świata dla potrzebujących, budowano sieci alarmowe i informacyjne.